Rõ
ràng, đối với một nền kinh tế có độ mở đầu vào nhập khẩu lớn như nước
ta, trong đó riêng nhóm hàng nguyên liệu nhập khẩu hiện chiếm khoảng
40% “rổ hàng hoá nhập khẩu” (còn nhóm hàng xăng dầu chỉ chiếm khoảng
20%), thì việc giá nguyên liệu nhập khẩu tăng mạnh như vậy, đương nhiên
đồng nghĩa với “nhập khẩu sự sốt nóng giá cả thế giới”. Giả định, nếu
như kết cấu “rổ hàng hoá nguyên liệu nhập khẩu” của nước ta giống như
“rổ hàng hoá nguyên liệu” của thế giới, thì trong tổng kim ngạch nhập
khẩu hơn 7 tỷ USD trong tháng 6/2010 có 2,8 tỷ USD là nguyên liệu, cho
nên để nhập khẩu được khối lượng nguyên liệu không thay đổi trong tháng
7, các doanh nghiệp (DN) đã phải chi thêm 157 triệu USD, còn cũng để
nhập khẩu được khối lượng nguyên liệu không thay đổi đó trong tháng 8
thì phải tăng chi tới 292 triệu USD so với tháng 6 (tháng 8 tăng 135
triệu USD so với tháng 7). Việc các DN và hiệp hội ngành hàng “kêu la”
về giá nguyên liệu nhập khẩu tăng chính là xuất phát từ thực tế này.
Có
thể khẳng định rằng, đây là nguyên nhân khách quan bất khả kháng tác
động rất tiêu cực đến những nỗ lực kiềm chế giá tiêu dùng của nước ta.
Hiển nhiên, các DN sử dụng các nguyên liệu nhập khẩu này để sản xuất
hàng hoá phục vụ cho thị trường trong nước không thể chuyển tức thời
toàn bộ các khoản “sốt nóng giá nguyên liệu thế giới nhập khẩu” này lên
vai người tiêu dùng. Cho nên, thực tế này cũng chưa được thể hiện đầy
đủ trong mức tăng của giá tiêu dùng trong thời gian qua, song một phần
trong số còn lại sẽ còn tiếp tục được thể hiện.
Bên
cạnh việc giá nguyên liệu nhập khẩu tăng mạnh như nói trên, việc giá
không ít mặt hàng xuất khẩu của nước ta tăng mạnh trong tháng 8 vừa qua
đương nhiên cũng kéo theo giá cả trong nước tăng theo. Tác nhân này
cũng gây khó khăn trong việc thực hiện các mục tiêu kiềm chế giá tiêu
dùng. Nổi trội nhất trên phương diện này chính là việc giá lương thực
tăng đột biến trong tháng 8. Theo số liệu thống kê của WB, trong tháng
8/2010, giá lương thực trên thị trường thế giới đã tăng 9,61%. Có thể
nói, cho dù tác nhân này đã góp một phần trong việc đẩy giá tiêu dùng
trong tháng 8 tăng, nhưng tác dụng đẩy giá tiêu dùng trong tháng 9 tăng
sẽ còn tiếp tục, một phần là do giá tiêu dùng tháng 8 chỉ bao quát một
nửa thời gian của tháng này, cho nên phần còn lại sẽ được tính vào
tháng 9.
Ngoài
ra, việc giá lương thực thế giới tăng sẽ đẩy giá mặt hàng thức ăn chăn
nuôi tăng và tiếp theo, giá thực phẩm cũng sẽ tăng. Hơn nữa, việc tăng
tỷ giá USD/VND gần 2,1% đúng vào thời điểm giá hàng hoá xuất, nhập khẩu
tăng mạnh như nói trên khiến cho cuộc chiến chống lạm phát càng trở nên
khó khăn hơn, bởi riêng yếu tố tỷ giá này đã làm cho giá của toàn bộ
“rổ hàng hoá tiêu dùng” tăng thêm 0,027%.
Nói
tóm lại, trong bối cảnh có nhiều yếu tố “cộng hưởng” lẫn nhau cùng đẩy
giá tiêu dùng tăng, trong đó giá nguyên liệu thế giới tăng mạnh là “thủ
phạm chính”, thì việc kiềm chế ở mức tăng thấp có lẽ là điều duy ý chí.
Thực tế giá tiêu dùng tháng 9 của các năm 2005, 2007 và 2009 đều tăng
khá, tương ứng 0,80%, 0,51% và 0,62%, khi mà giá nguyên liệu thế giới
cũng đồng thời tăng mạnh và ngược lại, chỉ tăng khiêm tốn 0,3% trong
tháng 9 của 2 năm 2004 và 2006, thậm chí chỉ tăng thấp 0,18% trong
tháng 9/2008.
Nói cách khác, nếu giữ được giá tiêu dùng chỉ tăng ở mức 0,3-0,4% trong tháng 9 này, các nhà quản lý sẽ xoá được một “thông lệ” đáng lo ngại trong ổn định kinh tế vĩ mô của nước ta suốt hàng chục năm qua.
Nguyễn Đình Bích (baodautu.vn)
Tiếng Việt
English









