Vì
thế những gì chúng ta chứng kiến ngày nay giống thập niên 40 hơn là
thập niên 30: một nền tài chính như thời chiến mà chẳng có cuộc
chiến nào ... ”
Năm 1942, thâm hụt ngân sách của Mỹ là 14,8% GDP, năm 1943
là 30,8% GDP, năm 1944 là 23,3% GDP, năm 1945 là 22% GDP, trung bình 4 năm
là 22,7% GDP.
Năm 2010, Văn phòng Ngân sách Quốc hội ước tính thâm hụt
ngân sách liên bang là 10,3% GDP.
Kế hoạch ngân sách của TT Obama dự trù thâm hụt sẽ giảm
xuống 8,9% năm tới và xuống 4,5% GDP trong hai năm tiếp theo và giữ ở
mức 4-5% GDP cho đến cuối thập kỷ.
Tính trung bình, thâm hụt của chính quyền Obama trong 8 năm
sắp tới là 5,3%.
Hãy so sánh với cuộc Đại suy thoái: chính sách thắt chặt
tài khóa tiền tệ thảm họa của Roosevelt giai đoạn 1937-1938 giúp thâm
hụt ngân sách liên bang giảm xuống 2,8% rồi xuống 0,5% GDP.
Kể từ khi TT Roosevelt nhậm
chức cho tới cuối thập niên 30, thâm hụt ở trong khoảng từ 3,8% đến
5,5% GDP.
Nếu không tính tới các năm thắt lưng buộc bụng, thâm hụt
trung bình kể từ khi TT Roosevelt nhậm chức cho đến Thế chiến thứ hai
là 4,6% GDP.
Vì thế giữa các con số 22,7%; 4,6% và 5,3% thì con số 4,6%
của Chính sách Kinh tế mới (New Deal) giống con số 5,3% mà chúng tôi
dự báo hơn nhiều so với con số 22,7% thời Thế chiến thứ hai.
Khi mới đọc lần đầu, tôi không thể hiểu được làm sao mà Ferguson
lại có thể vô tư viết rằng: “Vì thế những gì chúng ta chứng kiến
ngày nay giống thập niên 40 hơn là thập niên 30: một nền tài chính như
thời chiến mà chẳng có cuộc chiến nào…”.
Khi đọc lại một lần nữa, tôi thấy Ferguson còn viết thêm:
“Nợ liên bang chỉ tăng nhẹ từ 40 lên 45% GDP trước khi Thế chiến thứ
hai bùng nổ…”
Ngày 30/06/1930, nợ liên bang của Mỹ là 22,5 tỷ đôla, tức
40% GDP năm 1933. Cho đến ngày 30/06/1941, nợ liên bang của Mỹ đã tăng
gấp đôi lên 49 tỷ đôla, tức 87% GDP năm 1933.
Chẳng hiểu GS Ferguson đã đọc số liệu kiểu gì mà lại viết
được rằng “nợ liên bang chỉ tăng nhẹ”.
Hãy xem số liệu GDP danh nghĩa: nó tăng từ 56,4 tỷ đôla năm
1933 lên tới 126,7 tỷ đôla năm 1941. Kể cả nợ có tăng gấp đôi thì gánh
nặng của nó cũng chẳng tăng nếu quy mô kinh tế cũng tăng gấp đôi.
Nhưng điều đó cũng không có nghĩa rằng bức tranh ngân sách
hiện nay giống với bức tranh ngân sách thời Thế chiến thứ hai hơn so
với thời Đại khủng hoảng những năm 30.
Minh Tuấn
Theo Economist